Logo breed NGK Ichthuskerk 2024 - Rotterdam

NGK Rotterdam

19 februari 2023 – Efeziërs 4 – Vergeven

Votum & groet

Zingen:                Sela, Votum & Groet                                                                                

Zingen:                 Gezang 163: 1, 2, 3/Dit huis, een herberg onderweg                      

De Tien woorden

                              1 Johannes 1: 5-9                                                                                       J

Zingen:                Opwekking 705/Aan de maaltijd wordt het stil                                                             

Gebed

Bijbellezing:        Efeziërs 4: 20 – 5: 2                                                                                   

Preek                   

Zingen:                 Lied 1010: 1, 3/Geef vrede, Heer, geef vrede

Gebed

Collecte

Zingen:                 Robert Roth/Heer, wees nabij, de aarde heeft gebeefd

Zingen:                 Lied 425/Vervuld van uw zegen

Zegen

Efeziërs 4: 20 – 5: 2

[1]      ‘Ik vergeef je’ – deze drie woorden zijn het mooiste geschenk dat God ons kan geven en het mooiste geschenk dat wij door kunnen geven. Dat ze een geschenk van God aan ons zijn, daarvan hoop ik, daarvan ga ik uit dat je weet waarover ik het heb. We zitten hier samen als vergeven mensen en als we straks het avondmaal vieren dan is dat de maaltijd van de verzoening tussen God en ons. Geen verzoening zonder vergeving. Er was een schuld van jou en mij bij God. Zo mooi als God de wereld had bedacht, zo’n puinhoop is het geworden in onze handen, door onze schuld. Terecht dat God ons ter verantwoording roept. Maar wij staan met lege handen. Met vuile handen. Met versteende harten en antigoddelijke gedachten. Maar God vergeeft. Dat kost Hem wat. Dat kost Hem wat. Maar God vergeeft. De schuld is weg. Hij wil opnieuw beginnen en wij zijn vrij. ‘Ik vergeef je,’ Gods geschenk aan ons.

            En dus ook: het mooiste geschenk om door te geven. Door jou aan je naaste. Door de kerk aan de wereld. Of zijn we het verleerd? Sta even stil. Denk even na. Het afgelopen jaar, heb je wel eens om vergeving gevraagd? Het afgelopen jaar, bén je weleens om vergeving gevraagd? En heb je het gegeven? Jezus zegt: begraaf de schat die God je geeft nu niet onder de grond. Investeer de liefde die ik je geef en vertrouw erop dat je die met rente terugkrijgt en dan niet met een miezerige 0,45% zoals van de ING, maar veertigvoud, zestigvoud, honderdvoud. Of zijn we het verleerd? Een paar maand geleden ging het in een middagsamenkomst hier ook over vergeving. Dat was mooi en dat heeft mij weer aan het denken gezet. En het onderwerp is belangrijk genoeg om vandaag nog eens aandacht te geven. Opdat we niet vergeten, het mooiste geschenk, ‘ik vergeef je.’

            Het is wel goed om aan het begin te vertellen wat ik vanmorgen niet ga doen. [2] Ik ga het niet uitgebreid hebben over Gods vergeving voor ons. Maar het is wel de basis. De basis van wat ik kan zeggen over vergeving tussen mensen. Dus om te beginnen: ik dank God voor zijn vergeving voor mij en voor jou. En wat we ook maar aan elkaar doorgeven qua vergeving, wij hebben niets wat wij niet eerst ontvangen hebben. Wij danken God dat Hij ons vergeeft en alles wat wij verder doen en zeggen als het om vergeven gaat heeft direct te maken met Hem en zijn vergeving.

[3]      Verder ga ik vanmorgen dus ook geen tien-stappen-handleiding geven voor hoe je moet vergeven. Als jij een ander moet vergeven kun je geen pakket bestellen en een handleiding volgen zodat het automatisch goedkomt. Vergeven doe je in de modder, vergeven doe je met je hart, vergeven is een verhaal, geen rekensom. Dus wat ik doe is dat ik vier onderdelen van het proces van vergeven benoem, in de hoop dat je er wat aan hebt. Dat je er wat aan hebt om met nieuwe moed vaker om vergeving te vragen en het ook vaker te geven. Als dat lukt, dank ik God.

Maar wat ook kan is dat ik dingen zeg die jou ergeren. Die jou dwarszitten. Als dat zo is, kan dat twee dingen betekenen. Het eerste is dat de Heilige Geest aan het werk is. Als wat ik zeg Bijbels is en het zit jou dwars – alsjeblieft, ga voor jezelf na of met iemand die je vertrouwt of dit een moment is dat God tot je spreekt. Als je je ergert aan wat ik zeg. Maar het kan natuurlijk ook zijn, dat ik verkeerde dingen zeg. Verkeerde dingen in jouw situatie. Als dat zo is, kom dan alsjeblieft naar mij toe en leg het me uit. Ik beloof je dat ik zal luisteren.

[4]      Vergeven. Vergeven begint bij het benoemen van schuld. Vergeven begint bij het benoemen van schuld. Dat lijkt zo logisch dat je het over kunt slaan. Maar ik ben bang dat we precies in de kerk deze stap zomaar kunnen overslaan en dat is niet de bedoeling, dat is onrecht. ‘Zand erover,’ zeggen we dan, ‘vergeven en vergeten.’ Maar voor je het weet  verschuif je dan de verantwoordelijkheid van de dader naar het slachtoffer. En zo werkt het niet. Begrijp me goed: als iemand jou iets heeft aangedaan, waarvoor jij je schaamt als het bekend zou worden, dan heb jij de regie en blijft het vertrouwelijk. Maar als jij iets uitgevreten hebt of een ander tegen jou iets uitgevreten heeft en jij gaat teksten citeren zoals ‘met de mantel der liefde bedekken,’ zeg, hoepel op. Serieus. Kwaad dat in het donker blijft, blijft kwaad en woekert vrolijk voort. Kwaad dat aan het licht komt, daar kun je wat aan doen, daarmee kan het goed komen. Nogmaals, als jou iets is aangedaan, dan ben jij de baas als jij niet wilt dat iets naar buiten komt. Maar het is gewoon onzinnig wanneer we wel hardop zéggen dat we allemaal zondaars zijn, maar als puntje bij paaltje komt mag niemand weten dat ik zondaar ben. Denk je echt dat dat werkt?

Vergeven begint bij het benoemen van schuld. Er is jou onrecht aangedaan. Onrecht. Iemand heeft de keus gemaakt om iets te doen wat jou beschadigt. En jij hebt daar niet om gevraagd. Het is niet jouw schuld. Dat mag jij hardop tegen jezelf zeggen. Dat mag jij hardop tegen die ander zeggen. Dat mag je bespreken met mensen die vertrouwd zijn. En als het naar buiten komt, dan komt het naar buiten. Er is een schuld. En dat mag je zeker hardop tegen God zeggen. Want bij Hem ben je zeker veilig. Wat dat betreft: het lijkt me een ramp om volkomen zuiver en alwetend te zijn. Dat je als God alles waarneemt wat er gebeurt, ook de rottigheid die mensen elkaar aandoen. En dat het je zuivere hart raakt in al z’n rauwheid, in al z’n pijn. Maar geloof me, God kan het aan. God weet er raad mee. En geloof me, ook voor Hem begint het niet met het negeren van wat er fout gaat. Hij ziet de zonde, het onrecht, en jou. En Hij wil dat het recht wordt gezet. Vergeven begint bij het benoemen van schuld.

[5]      Dan iets over vergeving vragen. Vergeving vragen: is het nodig? En hoe doe je het dan? Is het nodig? Voor de helderheid: als jij je bewust bent dat je een ander hebt beschadigd, ja, ja, ja, dan is het jouw taak om vergeving te vragen. Ga ervoor. Maar moet je horen, als een ander jou iets heeft aangedaan, dan is het geen noodzakelijke voorwaarde dat hij om vergeving vraagt, voordat je vergeving kunt geven. [6] Je kunt het geven, voordat het gevraagd wordt. Opnieuw: daar ga je toch zelf over? Als jij wilt vergeven, houdt niemand je tegen. Iemand heeft een schuld bij jou. Jij haalt er een streep door. Dat mag jij zelf doen. Dat kun jij zelf doen. Let op: dat betekent niet dat alles dan weer goed is. Ik zie een verschil tussen vergeven en verzoenen. Vergeven is loslaten. Verzoenen is samen verder gaan. Om samen verder te gaan moet vergeving gevraagd en gegeven en aangenomen worden. Op dat verzoenen kom ik straks nog terug. Maar jij hoeft mij niet om vergeving te vragen, voordat ik jou kan vergeven in mijn hart.

Maar als je dan wel om vergeving wilt vragen, hoe doe je dat dan? Nou, twee voorbeelden van hoe het niet moet: ‘Hé, ik had jou laatst uitgescholden en weet je, dat had ik niet moeten doen. Dus sorry, vergeef me. Maar jij was natuurlijk ook fout bezig, dat weet je ook wel. Dus…’ Ik denk dat dit niet werkt. Natuurlijk, iedereen weet, waar twee kijven hebben twee schuld. En zeker, als je conflicten bekijkt, wat een ingewikkelde soep van actie en reactie. Maar als je vergeving vraagt moet je het toch echt uit elkaar halen. Dat we ruzie hadden kan de verantwoordelijkheid van ons samen geweest zijn. Maar dat ik jou een ‘…’ (vul maar in) noemde, dat was mijn keus en dus mijn verantwoordelijkheid en dus mijn fout. Vergeving vraag je voor wat jij deed. Daar neem je verantwoordelijkheid voor. Zonder randvoorwaarden. [7]

Nog zo’n fout,  en deze zie je vaak op TV of op twitter: ‘Het spijt mij als de dingen die ik heb gezegd verkeerd zijn overgekomen.’ Een heel lijpe manier om de schuld bij de ander te leggen, dit, en ik vind het ongelooflijk irritant. Als mensen jou verkeerd begrijpen is dat hun fout en hoef je geen sorry te zeggen. Maar als je sorry zegt, dan erken je dat jij het niet goed hebt gezegd en neem je daar verantwoordelijkheid voor. Maar ja, dat is natuurlijk schande, als jij moet erkennen dat je fout zat. En schande is het ergste wat je kan overkomen in deze wereld. In deze wereld. Tenzij je natuurlijk net van God het mooiste geschenk hebt gekregen: ‘Ik vergeef je.’ Als dat je basis is, hoef je jezelf niet zo hard overeind zien te houden. Dat doet God wel. En dus heb jij wel het lef om een ander te vragen: ‘Vergeef me.’ Vergeving vragen. Opnieuw: zonder voorwaarden.

[8]      Als derde: de psychologische kant van vergeven. Ik zie dus in de wereld vandaag niet heel veel kennis van vergeven. Ik denk dus dat je daarvoor in de kerk moet zijn, of eigenlijk bij God. Maar er is één plek in de wereld waar het nog wel eens over vergeven gaat en dat is in de therapiewereld. Want, krijg je daar te horen, vergeven is goed voor jezelf. Want als je iemand vergeeft, dan maak je ook jezelf vrij. Als je niet vergeeft blijf je een slaaf van die ander, van wat hij deed, van je woede en onmacht daarover. Dus als je vergeeft, dan bevrijd je jezelf. En weet je, dat klopt. Vergeving is ook bevrijdend voor jezelf en goed voor je ziel. Dus dat is echt en dat is goed. Maar als ik de Bijbel begrijp, dan is het niet handig om van dit neveneffect nou de hoofdreden te maken. [9] Zelf vrij zijn is een gevolg, maar niet de basis van vergeven. God nodigt je uit om te vergeven, omdat vergeven de weg is die Hij heeft bedacht om verder te kunnen met ons en onze wereld. Het is een zegen als jouw vergeven ook jezelf bevrijdt. Maar God vraagt je je naaste te vergeven, ook als het jou wat kost, omdat anders de wereld kapot gaat.

In de therapeutische wereld gaat het ook vaak over ‘jezelf vergeven’. Dat heb ik wel eens verkeerd zien gaan. Als je met ‘jezelf vergeven’ bedoelt: wanneer een ander mij vergeven heeft, of wanneer ik God om vergeving heb gevraagd, dan mag ik zelf ook als bevrijd mens verder, dan klopt het helemaal. En het is geweldig. Je had een schuld. Je bent vergeven. Je mag weer verder, schoon en vrij. Gefeliciteerd. Maar als je een ander iets hebt aangedaan en je geweten klaagt je aan en je therapeut zegt tegen je: ‘Jongen, je moet jezelf ook kunnen vergeven,’ dan zou ik, als ik daar als dominee bij zou zitten, zeggen: ‘Probeer vooral eens degene die je wat hebt aangedaan om vergeving te vragen.’ [10] Jezelf vergeven kan niet in de plaats komen van vergeving vragen.Gewoon, om het misverstand te voorkomen dat als jij jezelf vergeven hebt of ook wanneer God jou vergeven heeft, dat dan degene die jij hebt beschadigd geen recht van spreken meer heeft. ‘God heeft mij vergeven, dus jij moet mij vergeven.’ O ja joh? Vergeving begint bij het benoemen van de schuld en vergeving vragen doe je zonder voorwaarden.

Tenslotte. Vergeven is niet hetzelfde als verzoenen. Vergeven is loslaten, verzoenen is omarmen. [11] Verzoenen is dus een volgende stap in het proces van herstel van de wereld. Als ik Jezus goed begrijp, zijn er geen situaties waarin Hij je niet uitnodigt om je naaste te vergeven. Als ik het evangelie goed begrijp, zijn er wel situaties waarin je accepteert dat verzoening niet mogelijk is. Of nu nog niet mogelijk. Als ik jou iets traumatisch aandoe, en elke ontmoeting met mij roept dat weer op in jou, dan is het mijn taak om afstand te houden, ook als jij mij wel hebt kunnen vergeven. In deze werkelijkheid heeft herstel tijd nodig en is het soms niet mogelijk. Gelukkig is God er, die weet wat er gebeurd is, en die weet wat er nodig is voor herstel. En Hij zal het geven, op zijn tijd. Want wij zien uit naar de dag van de grote verzoening.

Amen.

1. Heb je een voorbeeld dat je zelf iemand vergeving moest vragen? Of dat je iemand vergeving hebt gegeven?

2. “Vergeving begint bij het benoemen van schuld.” Wat vind je daarvan? Vind je het niet handiger om dingen met de mantel van de liefde te bedekken? Of vind je dit juist bevrijdend?

3. “Jezus vraagt je altijd te vergeven, maar verzoening is niet altijd mogelijk.” Mee eens? Waarom wel/niet?

Scroll naar boven