Zingen: Opwekking 464 (Wees stil voor het aangezicht van God)
DNP 93: 1, 2, 3 ( De Heer is koning tot in eeuwigheid)
Gebed
Kindermoment
Opwekking voor Kids 22 (Ik volg de Heer)
Bijbellezing: Efeziërs 4: 11-16
Zingen: Lied 970: 3, 4, 5 (Gaven schonk Hij vele)
Preek Efeziërs 4: 12-13
Zingen: Opwekking 378 (Ik wil jouw van harte dienen)
Belijdenis van het geloof
Psalm 33: 8 (Laat ons des Heren lof ontvouwen)
Gebed
Collecte
Zingen: Opwekking 167 (Samen in de naam van Jezus)
Zegen
[1] Efeziërs 4: 12b-13
I.
Vroeger heb ik een blauwe maandag op voetbal gezeten. Dat was natuurlijk niet bij een club als Sparta of Feijenoord, maar bij de enige echte V.V. Zuidhorn en ik zat bij E2. Volgens mij heet dat nu O10 of O11. Maar je raadt het al: voetballen was, zeg maar, niet mijn ding en na een jaartje ben ik er weer afgegaan. Gelukkig kocht mijn vader een jaar later een zeilbootje voor mijn broer en mij. En zeilen, ja, dat ben ik sindsdien met veel plezier blijven doen. Maar weet je, ondanks dat dat voetallen maar één jaar geduurd heeft, ik heb in dat ene jaar wel iets geleerd. En dat is dat we na dat jaar van samen oefenen, als team wel degelijk beter geworden waren. Zelfs ik. [2] Samen oefenen – samen groeien.
‘Samen oefenen – samen groeien’ is het overkoepelende thema voor de SGA en de Ichthuskerk in dit nieuwe seizoen. Ik zal eerlijk zeggen, het was best wat puzzelen en zoeken om dat inhoudelijk op een rijtje te krijgen, en om dat dan kort en bondig te formuleren. Ik vond het dan ook een goede grap, dat toen ik dit jaarthema kortsloot met de mensen van het startweekend, dat zij tegen me zeiden: ja, dat is goed, maar wij doen gewoon [3] ‘samen = meer.’ Samen = meer, dat is natuurlijk ook wel zo compact. Volgend jaar kloppen we gewoon eerst bij jullie aan.
Maar om het even uit te leggen: het is de bedoeling om dit jaarthema aandacht te geven in drie zondagen met, zeg maar, drie blokken om het ook in de gemeente te bespreken. Het eerste blok heet [4] ‘Groeien in leren’ en dat begint met een kerkdienst op 4 oktober, het tweede blok heet ‘Groeien in vieren,’ dat begint op 10 januari en het derde blok heet ‘Groeien in delen en dienen’ en dat begint op 11 april. En bij elk blok krijg je als kring of als bijbelstudiegroep of ook FM, materiaal om je te helpen je zo’n onderwerp eigen te maken.
Vandaag dus de aftrap met het overkoepelende thema ‘Samen oefenen – samen groeien.’ En weet je, al zijn er grote verschillen tussen een voetbalvereniging en de kerk (zo is voetballen natuurlijk veel belangrijker), toch denk ik dat er best wel raakvlakken zijn. Wie weet merken we aan het eind van het seizoen ook wel van elkaar, dat we toch samen gegroeid zijn. Zullen we gaan kijken?
II.
Maar laten we dan eerst luisteren naar wat Paulus te zeggen heeft. Goed. Even onder ons: volgens mij kon Paulus ook wel wat advies van de mensen van het startweekend gebruiken, als het gaat over bondig formuleren. Wat schrijft Paulus in die brief van hem aan de broers en zussen in Efeze ongelooflijk ingewikkelde zinnen! Ik heb echt moeten puzzelen om op een rijtje te krijgen wat ik denk dat hij hier allemaal bedoelt. En dan denk ik dat ik nog geen kwart te pakken heb van wat hij allemaal bedoelt. En eigenlijk ben ik daar heel erg blij mee. Want dat betekent twee dingen. 1: als jij nou straks tegen mij zegt, dat jij nog veel meer en veel andere dingen uit deze tekst haalt, dan geeft ik je bij voorbaat gelijk. En 2: wat heeft die Paulus dus een rijke boodschap. Wat is het evangelie werkelijk een goed verhaal, met zoveel lijnen en lagen en toepassingen. Genoeg om een leven lang elke week over te preken. Of op zijn minst als jaarthema.
Maar goed, hier is wat ik uit dit anderhalve vers uit Efeze 4 haal – en ik probeer het in de woorden van de bijbeltekst te zeggen, maar ik heb geen ruimte om die er de hele tijd bij te beamen, dus of je moet me op mijn woord geloven, of af en toe even op je telefoon of in je bijbeltje checken.
Allereerst: Paulus steekt hier in bij bepaalde taken of talenten in de gemeente. Ik ga het vandaag niet over die taken en talenten hebben (dat komt een andere keer wel weer), maar ik sluit wel aan bij het opstapje dat Paulus aanreikt. Dan gaat het er om dat hij zegt: ‘Christus heeft zowel apostelen aangesteld als profeten, zowel verkondigers van het evangelie als herders en leraren, om… [puntje, puntje, puntje]’. Dus ik zet het zo op de beamer: [5] ‘(Christus heeft mensen aangesteld, zodat…),’ en dan het directe vervolg: [6] ‘1. de kerkleden worden toegerust voor het werk in zijn dienst, zodat,’ en dan het vervolg daarvan, zodat [7] ‘2. het lichaam van Christus wordt opgebouwd, zodat’ en dan datgene waar we uiteindelijk naartoe groeien, zodat [8] ‘3. ‘wij allen samen ons doel bereiken.’
Als ik Paulus goed begrijp, is wat hij zegt bijna letterlijk wat we ook met ons jaarthema willen zeggen. Want als Paulus zegt [9] ‘dat kerkleden worden toegerust’ dan verwijst hij aan de ene kant naar hoe je bijvoorbeeld een zeilschip uitrust met mast en staand en lopend want en zeilen (en je snapt dat Paulus dan meteen mijn interesse heeft). En aan de andere kant verwijst hij naar hoe je een leger toerust voor een oorlog en dan gaat het ook over trainen en oefenen. Zie je het? Christus heeft mensen in de kerk gegeven om de kerkleden toe te rusten, te trainen, te oefenen. De dominee als drilsergeant, dat had ík niet bedacht. Hoe dan ook, in de kerk ga je, zegt Paulus, samen oefenen voor het werk in Christus’ dienst. En straks vullen we dat nog verder in.
Maar eerst waar dat oefenen in dienen dan op is gericht: [10] ‘zodat het lichaam van Christus wordt opgebouwd.’ Oké, dan moet je misschien even niet naar mij kijken, maar naar wat andere mensen om je heen. Als ik het goed heb is ook bij een aantal van jullie de sportschool best populair. Nou, als dat zo is zal ik je niet vragen om te gaan staan, maar jullie snappen dan allemaal wel wat Paulus hier bedoeld. Als jij je spieren oefent met kettle bells en met push ups en weet ik veel, dan wordt jouw lichaam opgebouwd: je biceps en je schouders en het hele verhaal. Dan groeit je lichaam. En kennelijk is dat hier precies de boodschap van Paulus. Dat als jij in de kerk getraind wordt door apostelen en profeten, dat jij dan de spieren van het lichaam van Christus doet groeien. Het lichaam van Christus, dat is de kerk. Samen oefenen, samen groeien.
Maar waar groei je dan naartoe? Wat is het doel van al die trainingen? Het doel dat we samen bereiken? Ik kan er niks aan doen, maar ik denk dat Paulus weer drie dingen opsomt. Ik zet ze op de beamer: ‘(Christus heeft mensen in de kerk aangesteld, zodat de kerkleden worden toegerust voor het werk in zijn dienst, zodat het lichaam van Christus wordt opgebouwd, zodat wij allen samen ons doel bereiken’ en dat doel is dan [11] ‘1. een eenheid in geloof en kennis van de Zoon van God; 2. de volmaakte mens; 3. de tot volle wasdom gekomen volheid van Christus.’ Help! Wat gebeurt hier?
Als ik het goed zie, zegt Paulus híer waarom de kerk belangrijker is dan voetballen. Want in de kerk leert God je wat het is om mens te zijn. En God kan dat weten. Hij heeft ooit ieder mens gemaakt. Als eerste: Adam en Eva en kijk zelf: het was zeer goed. Totdat het fout ging. Toen begon God opnieuw, met Jezus Christus. Die werd mens en deed wat wij als mens en als mensen samen hadden moeten doen. Hij diende God tot het einde met volmaakte liefde en werd zo de redder en beschermer van alle mensen en van de hele schepping. En als jij zin hebt om een beetje in de buurt te komen van hoe God jou bedoeld heeft, dan moeten wij samen, om te beginnen in de kerk, een eenheid worden in geloven en kennen van Christus. En als een onderdeel, een lidmaat van dat begin van die nieuwe mensheid die de kerk is, ga jij steeds meer het beeld van God vertonen, als (en God, laat het waar zijn) gave, hele, mooie, volmaakte mens. Dan gaat Christus, die de eerste nieuwe mens is én het hoofd van alle nieuwe mensen, jou van top tot teen vullen met die volmaakte liefde die Hij had – en geloof me: daar kan geen voetbalvereniging en geen zeilboot tegen op. Hier in de kerk mag je oefenen. Oefenen in worden wie je bent, wie je van God mag zijn. Oefenen in [12] als Christus zijn voor elkaar en dan ook voor alle mensen, in je werk, in je straat en bij de sportschool.
III.
Gelukkig is het met geloof net zoals met sporten. Je hoeft echt niet alle regels te snappen en alle theorie erachter, om er toch in de praktijk vooral plezier van te hebben. Dus geef ik je gewoon wat praktijkvoorbeelden van wat ik bedoel. Of eigenlijk geeft Paulus een paar praktijkvoorbeelden van wat hij bedoelt. En die praktijkvoorbeelden haal ik gewoon uit het vervolg van zijn brief aan de Efeziërs. En eigenlijk, als ik een drilsergeant zou zijn, zou ik je gewoon het bevel geven om zelf allemaal praktijkvoorbeelden en toepassingen te vinden in Efeziërs 4 en 5 en 6, maar ik ben geen drilsergeant, dus ik geef het je gewoon als tip: lees nog eens verder in deze brief en zie hoe Paulus deze theorie van als Christus zijn, voor ons concreet maakt.
Drie voorbeelden van voor elkaar als Christus zijn. Eerst [13] Efeziërs 5: 22: ‘Vrouwen, erken het gezag van uw man zoals dat van de Heer.’ Oké, je hebt gelijk, daar kun je vandaag zo niet meer mee aankomen. Is goed, ik formuleer het anders. ‘Vrouwen, wees veilig bij je man zoals je bent bij de Heer.’ Of wacht, ik formuleer het nog even anders. ‘Mannen, laten vrouwen veilig bij je zijn, zoals ze zijn bij Christus.’ Als alle mannen zo waren, hoefde geen vrouw de nacht terug te eisen, want dan waren alle vrouwen en meisjes, mijn dochters en mijn zus en mijn moeder altijd veilig. Zoals God het eens bedoeld had en zoals Hij het, zo zweert Hij bij zichzelf, op een dag weer voor elkaar gaat krijgen. Zeg, en ook als jij geen vrouw bent of als jij niet getrouwd bent, als ik God een beetje begrijp gaat het hier over al onze relaties. [14] Als jij voor mij als Christus bent, dan heb ik diep respect voor jou; als ik voor jou als Christus ben, dan ben jij veilig bij mij. Ook als ik jou een stukje van mij geef. Snap je hem? Maar snap je hem? Er zijn twee smaken. Een veilige kerk, of een vervloekte kerk. Ik wil dat we dit samen blijven oefenen; ik wil dat we hierin samen groeien.
Tweede praktijkvoorbeeld, [15] Efeziërs 6: 1. ‘Kinderen, wees gehoorzaam aan je ouders uit ontzag voor de Heer, want zó hoort het.’ ‘Want zo hóórt het? Want zo hóórt het? Krijg nou luizen, dan ken jij mijn ouders nog niet. “Want zo hoort het!”’ Je hebt gelijk. Jouw ouders ken ik niet of ik ken ze niet echt. Ik ken alleen mijn eigen ouders en ik ken mijn eigen ouder zijn. En ik weet van mijn vader en ik weet van mijzelf dat we er wel eens naast hebben gezeten. En ik hoop maar dat er ergens in deze wereld of desnoods daarbuiten voor al onze zwakheden en fouten genade bestaat en herstel. En ik ben dankbaar als ik dwars door van alles heen in hun voorbeeld en in mijn voorbeeld iets van Christus mag zien opflitsen. [16] En niet alleen in hún en míjn voorbeeld als oúders, maar in alle voorbeelden die mensen om mij heen mogen zijn en die jij en wij allemaal mogen zijn op onze plek. Wat voor voorbeeld ben jij? En: wat voor voorbeeld zoek jij? Een Jutta Leerdam? Een Messi? Of zoek jij wat Jezus de Christus heeft te bieden? Van Hem leer je niet hoe je moet schaatsen of voetballen, maar echt nog veel belangrijker, van Hem leer je hoe je mens moet zijn. Met elkaar. In de kerk oefenen we om mensen te worden, zoals God ons bedoeld heeft. Door leerling van Jezus Christus te wezen in alles wat je doet en in alles wie je bent.
Overigens voor de kinderen: als papa nou weer eens volledig irritant is, dan moet je deze bijbeltekst onthouden, [17] Efeziërs 6: 4: ‘Vaders, doe niet zo irritant tegen je kinderen!’ Dat staat in de Bijbel. Ja, er staat ‘vaders, maak uw kinderen niet verbitterd.’ Maar dat is gewoon hetzelfde. Om even te laten zien dat Paulus al die ingewikkelde theorie ook best heel praktisch kan maken. Gewoon goed onthouden, Efeziërs 6: 4: ‘Vaders, doe niet zo irritant tegen je kinderen!’
Dus eerste voorbeeld: als Christus zijn in relaties; tweede voorbeeld: als Christus zijn in voorbeeldrollen; derde voorbeeld: als Christus zijn in elkaar helpen, in elkaar dienen. [18] Efeziërs 6: 5: ‘Slaven, gehoorzaam uw aardse meesters, zoals u Christus gehoorzaamt, met ontzag, respect en oprechtheid.’ Opnieuw: je hebt gelijk, daar kun je vandaag zó niet meer mee aankomen. Ik denk dan ook dat als je de Bijbel helemáál leest, dat je dan aan het eind tegen slavernij bent. Al is het alleen al omdat Paulus het bij dit voorbeeld opnieuw ook van de andere kant bekijkt. ‘Meesters, behandel uw slaven op dezelfde manier.’ Volgens mij is dat weer zo’n voorbeeld dat Paulus ons uitnodigt om wat hij in zijn eigen tijd nog niet hardop kan zeggen, voor onszelf wel aan te vullen: ‘namelijk als Christus.’ Slaven behandel uw meesters als Christus; [19] meesters behandel uw slaven op dezelfde manier… als Christus. Als Christus zijn voor elkaar. In relaties, in voorbeeld zijn, [20] in alle dienstbaarheid.
Nog één keer: ‘(Christus heeft mensen in de kerk aangesteld,) zodat de kerkleden worden toegerust [geoefend!] voor het werk in zijn dienst, zodat het lichaam van Christus wordt opgebouwd [groeit!] , zodat wij allen samen [samen!] ons doel bereiken: als Christus zijn voor elkaar.’ Samen oefenen, samen groeien – in Christus-mens zijn voor elkaar. En dan net zo lang oefenen, tot God opeens de dag laat komen dat we het zijn.
Amen.
En nu jij.