Votum & groet
Zingen: DNP Psalm 84: 1, 2, 4/Hoe lief heb ik uw woning, Heer!
Gebed
Zingen: Gezang 254: 1, 2, 3/Kom, laat ons vrolijk zingen
Bijbellezing: 2 Korintiërs 12: 1-10
Zingen: DNP Psalm 131: 1, 2, 3/Mijn hart is niet hoogmoedig, Heer
Preek 2 Korintiërs 12: 9
Zingen: DNP Psalm 27: 1, 2, 4/God is mijn licht, de redder van mijn leven
Geloofsbelijdenis
Zingen: GK 185: 1, 2, 3, 4/Heer, wij loven en aanbidden U
Gebed
Collecte 1 Open Doors 2 Kerk
Zingen: Gezang 250: 1, 2, 3/God is getrouw, zijn plannen falen niet
Zegen
2 Korintiërs 12: 9
[1] Misschien dat je het al door had, maar er verandert weer eens van alles in de wereld om je heen en er verandert weer eens van alles in de kerk. Om met de veranderingen in de wereld te beginnen: in de politiek maakt Europa een ruk naar rechts en om even voor mezelf te spreken: ik heb daar het antwoord nog niet op gevonden. En waar we langzamerhand aan een slepende oorlog in Oekraïne gewend zijn, liggen we nu weer wakker van wat er misgaat in het Midden-Oosten. En dan heb je de kerk nog: in de kerk is er al het een en ander veranderd en waarschijnlijk komt er nog wel meer, als het gaat over vragen hoe we de Bijbel lezen en die toepassen. Er verandert van alles.
Als Ichthuskerk doen we mee met een project dat Kerk 2030 heet. De reden daarvoor is niet dat we niet genoeg te doen hadden, als kerk of als kerkraad. De reden daarvoor is dat het wel slim is om, als er van alles om je heen verandert, juist te zoeken naar waar het nu om gaat. Het project Kerk2030 helpt je nadenken over wat voor jouw kerk op dit moment belangrijk is. In die bezinning zijn we uitgekomen bij een fundamenteel principe, om je aan vast te houden in alle drukte. Dat principe is ‘vertrouwen op de kracht van genade.’
[2] Vertrouwen op de kracht van genade. Over dat thema wil ik de komende maanden een paar keer preken. Bij deze preken zorg ik dat er ook bezinningsvragen voor je zijn. Ook nodigen we je uit om daar persoonlijk of in Bijbelstudie of op je jeugdkamp mee bezig te zijn. Vertrouwen op de kracht van genade. Zoals wanneer je een drukke dag hebt en je expres kiest om die drukke dag te beginnen met een stille tijd, zo willen we in alle drukte die op ons af komt de rust zoeken en ons anker vinden. Vertrouwen op de kracht van genade.
Vraag 1 is natuurlijk: wat is dat, genade? Nou, dat is simpel. Genade is: niet verdiend, toch gekregen. [3] Niet verdiend, toch gekregen. Maar die algemene genade kan natuurlijk in verschillende vormen opduiken. Eén van die vormen komen we vanmorgen tegen in die woorden van Paulus in 2 Korintiërs 12. En over die vorm van genade gaan we het vanmorgen hebben. Ik omschrijf deze vorm van genade met de woorden van Paulus zelf: genade is: [4] waar ik zwak ben is Christus sterk. Waar ik zwak ben is Christus sterk. En laten we gewoon beginnen met wat Paulus hier bedoelt.
[5] Paulus staat onder druk. Hij heeft last van concurrentie. Concurrentie. Paulus is een apostel van Koning Jezus. Een apostel is een gezant, een ambassadeur, die van een koning of een land het recht krijgt om namens dat land of namens die koning te spreken. Paulus had die opdracht, dat recht van Koning Jezus zelf gekregen. Het was nu een jaar of 15 geleden dat Jezus Paulus bij zijn kladden had gegrepen en hem in dienst had genomen. Toen was Paulus gaan studeren: wie is Jezus eigenlijk, wat heeft Hij gedaan, wat heeft Hij gezegd?
Nou, Paulus was al diep onder de indruk van die ontmoeting met Koning Jezus, maar dat werd alleen maar meer. En met al die informatie was Paulus verder gaan studeren en had hij ontdekt dat wat Jezus zei en wat Hij deed en wie Hij was, het kon niet anders: Hij was de God van Israël zelf, die al zijn oude beloften was komen vervullen. En met die boodschap was Paulus de wereld in gegaan. Eerst in Syrië, Libanon en Turkije. Toen ook in Europa, in Griekenland, in Korinthe.
Apostel, dus. Maar Paulus was niet de enige. Hij heeft last van concurrentie. En wat voor concurrentie. Sommige dingen veranderen nooit en ook in de tijd van Paulus waren er genoeg mannen die met of zonder mediatraining wel wisten hoe je indruk maakt. Superapostelen. Wat goed werkt in de religieuze sector is bij voorbeeld, dat je je beroept op visioenen en openbaringen. Dat is wel logisch. Het maakt jou belangrijker dan de rest als God zelf zich met jou heeft bemoeid. Plus dat het jouw boodschap verheft boven kritiek van anderen, van mensen. Ook mooi meegenomen. [6] Superapostelen met superverhalen.
Ik geef een voorbeeld van hoe zo’n concurrent van Paulus zich presenteerde: ‘Deze week had ik weer een droom… Maar het was geen droom, het was een visioen, een openbaring… Mijn lichaam viel als dood op de grond, maar in de geest, o, in de geest, o in de geest werd ik opgenomen in de werkelijkheid van het goddelijke… Daar was ik, ik, ik was bij God… En Michael en Gabriël verwelkomden mij en gaven mij de boodschap van God… De boodschap van God… Luister naar mij en ik geef jullie door wat jullie van God moeten doen…’ Nou, zoiets.
Nou, dat is de concurrentie. Wat kan Paulus hier tegenover zetten? Wat Paulus hier tegenover zet is humor. Zij, zijn concurrenten, hadden deze week weer eens een visioen? Paulus komt met een verhaal van 14 jaar geleden. Zij hebben grote verhalen over wat er met hun lichaam en geest gebeurde? Paulus weet helemaal niet wat hem precies overkwam. Zij zijn tot bij, tot in God opgeklommen? Paulus weet alleen dat hij dichtbij God was, in zijn hemelse paleis. Zij hebben het over ik, ik, ik? Paulus spreekt omfloerst van iemand, van een ander, die toevallig hij was. (‘Ik vraag dit voor een vriend.’) Zij hebben engelen ontmoet? Paulus alleen een engel van satan, achteraf… En zij, zijn concurrenten, komen vertellen wat mensen moeten doen van God? Paulus boodschap is het omgekeerde. Je moet helemaal niks. Want het gaat om genade.
En in dat kader vertelt Paulus over zijn migraine. Nou ja, hij heeft het over een ‘doorn in het vlees’ en dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het kan ook goed iets als migraine zijn. En kennelijk is dat wat Paulus van deze ontmoeting met God had overgehouden. Hoofdpijn. En niet zijn visioen van toen is het leermoment voor gelovigen nu, maar die migraine die hij eraan heeft overgehouden. Paulus had het aan God voorgelegd: ‘Heer, dit helpt niet echt, dat ik sinds ik U ontmoet heb telkens hoofdpijn heb. Het helpt niet echt als ik uw apostel moet zijn. Kan het niet anders?’ Geen antwoord. ‘Kan het echt niet anders?’ Geen antwoord. ‘Heer, kan het echt niet anders?’ ‘Je hebt genoeg aan mijn genade.’
‘Je hebt genoeg aan mijn genade, want mijn kracht openbaart zich juist ten volle wanneer iemand zwak is.’ Dus, realiseerde Paulus zich, waar ik zwak ben is Christus sterk. [7] En dat is nu net de kern van de hele boodschap van Koning Jezus. Waar ik zwak ben is Christus sterk. Geen wonder dat ik als zijn ambassadeur dan zwak moet zijn, zwak moet overkomen. Want dat is de kern. Dat het gaat om genade. Niet verdiend, toch gekregen. Niet ik, maar Jezus. Hoe herken je een valse apostel? Aan het succes dat hij behaalt op eigen kracht. Hoe herken je een echte apostel? Aan zijn zwakheid, waar Jezus doorheen schijnt. ‘Paulus, jongen, wat stel jij nu helemaal voor?’ ‘Niks, halleluja!’ Waar ik zwak ben…
Even tussendoor: betekent dit dat je niet je best hoeft te doen? Zo van: als ik me niet inzet, is er des te meer ruimte voor Jezus? Nou, dat is niet de les die het leven van bij voorbeeld Paulus je leert. Die man heeft wat afgesjouwd, die heeft wat gestudeerd, die heeft me een mensen opgezocht en aangesproken. En dat geldt niet alleen voor menselijke inspanningen, het geldt ook voor menselijke talenten. Opnieuw Paulus zelf: geloof me, dat was een intelligent manneke en daar werkte hij mee. En met humor. En met noem maar op. Kennelijk kan het wel goed gaan: mijn inzet, mijn talenten – maar dan helemaal niet in dienst van mijzelf maar in dienst van mijn Heer. En waar het om gaat is dit: dat Koning Jezus zijn rijk niet bouwt op die inzet en die talenten van mij, maar op zijn genade. Daar begint het mee.
En dus gaat Paulus als de joker van Koning Jezus die hij is opscheppen, niet over zijn prestaties, maar over zijn mislukkingen. Niet alleen die migraine van hem, of die doorn in het vlees. Nee, hij schept vreugde in zijn zwakheden, in beledigingen, nood, vervolging en ellende, die hij ondergaat omwille van Koning Jezus. In zijn zwákheid is Paulus sterk. En ergens zou ik nog een stapje verder willen gaan in deze denkrichting van Paulus. Want niet alleen in de ellende die je overkomt, ontstaat ruimte voor Koning Christus om zijn kracht in te zetten. Dat geldt ook voor de fouten die ik maak, denk ik dan. Als ik de fout inga, kan Hij het recht zetten. En opnieuw, dat betekent niet dat ik de ellende moet opzoeken of bewust de fout moet ingaan. Natuurlijk niet. Maar ik hoef niet bang te zijn dat Hij mij verlaten heeft als ik in de ellende zit, zelfs als ik daar zelf mee verantwoordelijk voor ben. Integendeel. In die ruimte gaat Hij aan het werk.
Hoog tijd om naar de praktijk te gaan. [8] Waar ik zwak ben is Christus sterk. In het licht van het voorbeeld van Paulus, zijn er situaties en momenten dat we zijn ervaring in ons eigen leven kunnen toepassen? Of in het leven van de kerk? Ik denk het wel. Ik herinner me zelf een voorbeeld uit de periode, toen ik net gescheiden was. Niet echt een sterke tijd voor mij, dat zul je wel begrijpen. Ik herinner me in mijn kerk toen, dat een gemeentelid na een kerkdienst op me afstapte en me vroeg hoe het met me ging. Ik zat nog een beetje in mijn dominee-modus, dus ik zei braaf dat het wel goed ging en dat het me eigenlijk dwars zat dat ik het haar en de gemeente zo lastig maakte. Toen zei zij: ‘Nou, ik zat na te denken en ik dacht: als God het zo plant dat jullie hier wonen in de periode van jullie scheiding, dan heeft Hij vast gedacht dat wij hier op dit moment iets kunnen betekenen.’
Als God het zo plant dat jullie hier wonen op dit moment van zwak zijn, dan heeft Hij vast gedacht dat wij op dit moment iets kunnen betekenen – die bereidheid om een aan alle kanten ellendig moment niet aan de kant te schuiven als een belasting en als iets om weg te moffelen, maar om precies zo’n tegenvaller te zien als een uitnodiging van de kant van God om te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen, om iets te kunnen laten zien van de kracht van genade – ik heb het ervaren en ik ervaar het nog als christen-zijn voor gevorderden. En ik nodig ons allemaal uit om zulke volwassen christenen te zijn. En dan even los van mij, want het is allemaal al weer jaren geleden, daar gaat het niet om. Maar dat als je zelf of iemand in je omgeving zwak is, kwetsbaar, aangeslagen, dat je dan niet alleen naar snelle oplossingen zoekt, maar ook bereid bent om de werkelijkheid onder ogen te zien en te zoeken naar de uitnodiging van God om precies daar de genade en goedheid van God te vinden en vorm te geven. Zou je dat willen meenemen?
Waar ik zwak ben is Christus sterk. Dat geldt voor mensen, voor ons persoonlijk, het geldt denk ik ook voor kerken. Dus voor ons: [9] waar de Ichthuskerk zwak is, is Christus sterk. Nou zul je mij niet snel horen zeggen dat de Ichthuskerk zwak is. Ik vind onze kerk juist vooral een mooie kerk, ik zie zoveel goede mensen die goede dingen doen. Serieus, ik kan er zo honderd aanwijzen die bidden en koffie schenken en de financiën doen en vriendelijk zijn en helpen en ga zo maar door. En toch, als er iets is waarvan ik denk dat het prima is om mee te blijven oefenen als kerk en als kerkleden, wil ik je precies dit punt in overweging geven. Waar de Ichthuskerk zwak is, is Christus sterk.
Waar de Ichthuskerk zwak is… waar denk jij dan aan? Als jij deze gemeente voor je ziet, waar denk jij: dat kan beter? Waar krijg jij hoofdpijn van? Is het de samenwerking met de SGA, dat die langzamer moet of sneller? Is het hoe we omgaan met seksuele diversiteit, dat dat ruimhartiger moet of toch maar niet? Is het de kerkdienst, waar wel wat meer sjeu in kan of juist wat meer plechtigheid? Wat kan beter, volgens jou, wat is er zwak? Misschien denk je dan eigenlijk eerst aan de kerkraad of ook aan de dominee. Zeggen jullie maar eens hoe het zit, kerkraad, of vertel jij maar uit de bijbel hoe het moet, dominee Rinze… Oké, dat zal ik je vertellen. Juist op zwakke plekken kan de kracht van Koning Jezus tevoorschijn komen.
Ja, we moeten ons inzetten. Ja, we moeten onze talenten gebruiken. Ja, we moeten keuzes maken. Maar alleen als we eerst voor 100% kunnen zeggen: we doen dit allemaal in alle vertrouwen op de kracht van Gods genade. Want die was er al voor wij ergens aan begonnen. Ook voor wij aan de kerk begonnen. En wat er ook verandert vandaag, dat verandert niet. Dat wij bouwen op de genade van God. En dat alleen dat een keihard fundament is. Niets is zo sterk als de genade van God. En als kerk moeten we van alles, maar eigenlijk moeten we maar één ding. Erkennen dat wij zwak zijn en dat precies daar Christus sterk is.
Niets is zo sterk als de genade van God. Daarmee wil ik deze preek afronden. Als ik zwak ben is Christus sterk. Want het is altíjd juist in zwakheid geweest, dat onze God zijn kracht laat zien. Hij had ook anders kunnen kiezen. Hij had de Chinezen als zijn volk kunnen kiezen, of de Egyptenaren. Maar Hij koos het mini-volkje van Abraham. Hij had New York als hoofdstad kunnen kiezen of Rome. Maar Hij koos het steeds opnieuw verwoeste Jeruzalem. Hij had Michael de opdracht kunnen geven om de aarde schoon te vegen met zijn miljarden aan engelen. Maar Hij koos ervoor het zelf te doen door een huilend baby’tje te worden in Bethlehem en door zich te laten vermoorden aan een kruis. Toppunt van zwakheid. Toppunt van zwakheid? Niet als je de kracht van zijn genade kent. Toppunt van genade, dus toppunt van kracht. [10] Als God zwak is, is Hij sterk.
Over deze Koning van genade zegt Paulus: ik laat me veel liever voorstaan op mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij komt wonen. [11] ‘Opdat de kracht van Christus in mij komt wonen.’ Zegt Paulus, die de nodige jaren heeft besteed aan het bestuderen van de het evangelie van Koning Jezus. Zegt Paulus, die het hele Oude Testament nog 10x is gaan herlezen om te ontdekken hoe bij nader inzien alle lijnen die God trekt, op deze Koning Jezus uitlopen. ‘Ik laat me voorstaan op mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij komt wonen.’ Oké, let op:
Herinner je je nog uit het Oude Testament, hoe God toen bij zijn volk ging wonen? Het is het verhaal van de Exodus, de grote bevrijding van ons Gods volk uit de slavernij van Egypte. Toen trokken we door de woestijn, zwak als wat, maar God ging mee, ook zwak als wat, in een tent. Een tent! Hoe kwetsbaar wil je het hebben! Nou, maar mooi wel dat het de heerlijkheid van God zelf was die in en om die tent heen bij ons woonde. Kijk dan zelf, die wolk overdag en dat licht in de nacht! Een en al genade, uiteraard, want wie zijn wij? Maar kijk dan, daar is Hij, temidden van ons en onze zwakheid is Hij in al zijn glorie.
En herinner je je nog uit het Evangelie van Johannes hoe God aan hem geopenbaard heeft waar dit op uit liep? Johannes 1: 14: ‘Het Woord (dat is God zelf in zijn openbaring, het Woord) is mens geworden en het heeft in ons midden gewoond, vol van genade en waarheid en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.’ Geloof me, Johannes gebruikt hier het beeld uit de tijd van de Exodus, van de tabernakel in de woestijn, om te beschrijven hoe dat idee van God, van met zijn genade en kracht midden in onze zwakheid te kamperen, hoe dat idee zijn vervulling vindt in Koning Jezus, die zijn tentje opsloeg in ons midden. Want dat is wat Johannes zegt, letterlijk. Maar vergis je niet, juist dit is God in zijn grootheid. Want zo is God ten voeten uit.
En dus, hè, als ik mijn zwakheid onder ogen zie en dan toch van Paulus mag zeggen: ‘opdat de kracht van Christus in mij komt wonen,’ dan is dit het plaatje: dat ik onder Gods vleugels in al mijn zwakheid zijn woonplaats mag zijn en dat zijn genade mij omgeeft als zijn tentdoek en vergis je niet, hè, zo van ‘het is maar genade,’ want geloof me, niets is zo sterk als de genade van God. Wij hoeven geen sterke kerk te zijn. Ik hoef geen sterke dominee te zijn en ook geen sterk mens. Ik moet niks. Ik hoef alleen maar ruimte te maken voor Christus. En dan kijken we verder. Jongens, dan kijken we echt verder.
Amen.
Genade = waar ik zwak ben is Christus sterk.
- Kun je een voorbeeld geven uit je eigen leven, waar dat bleek?
- Hoe kunnen we als kerk nog meer vertrouwen op de kracht van genade?
- Aan welke bijbeltekst of -verhaal of -figuur moet jij denken bij dit onderwerp?